شرایط رد ترکه، ارث توسط وراث به چه شکل است؟

نحوه رد ترکه از سوی وراث

رد ترکه یا ارثیه نقطه مقابل قبول ترکه است. رد ارث یا رد ترکه یعنی عدم پذیرش ترکه توسط ورثه و وارثی که ترکه را رد می کند باید کتبا یا شفاها رد ترکه را به دادگاه اعلام نماید. بنابراین رد ترکه باید دارای شرایط ذیل باشد.

شرایط رد ترکه :

  • اعلام رد باید کتبی یا شفاهی به دادگاه اطلاع داده شود.
  • رد ترکه بصورت معلق و مشروط نباید باشد.
  • اعلام رد باید ظرف یکماه از تاریخ اطلاع از فوت یا در صورت تحریر ترکه ظرف یکماه از تاریخ تحریر به اطلاع داده برسد.

چنانچه اعلام رد ترکه، فاقد شرایط فوق باشد قانونگذار اصل را بر قبول ترکه توسط ورثه دانسته است. قانونگذار در ماده 247 قانون امور حسبی این حق را برای وراث در نظر گرفته که در صورتیکه ترکه را قبول کرد مادامی که تصرف در ترکه نکرده می تواند ترکه را رد کند.

البته در تفسیر این ماده بنظر می رسد کمی ابهام وجود داشته باشد چرا که اولا ورثه ای که ترکه را قبول کرده حق رد مجدد به آنها لزومی نداشته، ثانیا در صورتی که چنین حقی به او داده شود بهتر است برای مدتی نسبتا کوتاه باشد چرا که ممن است ورثه ای ترکه را قبول کرده لکن به انگیزه های مختلف از جمله تضییع حق بستانکاران، تصرف در ترکه نداشته باشد و بعد از مدتی طولانی ترکه را رد کند. با توجه به اینکه در ماده 250 قانون امور حسبی عدم اطلاع رد توسط ورثه در موعد یک ماه فرض را بر قبول دانسته، در ماده 247 قانون امور حسبی بهتر بود موعد معین می کرد.

اگر احدی از ورثه ماترک را رد نمایند آیا ترکه نسبت به سهم او بلاصاحب تلقی شده و موجب مداخله اداره سرپرستی است یا ماترک مردود، به سهام سایر ورثه افزوده می شود..؟

در این خصوص توسط قضات دادگستری تهران در سال 1364 نظریه ای ارائه شده که بشرح ذیل می باشد:

نظریه اتفاقی که در تاریخ 1364/3/9 اعلام شده است:

در مورد سئوال چند فرضیه محتمل است:

1- وراث منحصر است.

2- ورثه چند نفرند که در این صورت نیز دو حالت پیش می آید:

  • بعضی از ورثه ترکه را قبول و بعضی آنرا رد می نمایند.
  • تمام ورثه ترکه را رد می کنند.

در همه این فرض ها رد ترکه مربوط به زمان قبل از تصفیه ترکه می باشد، زیرا بعد از تصفیه چنانچه زائدی بماند متعلق به وراث است و رد ترکه مصداق ندارد و اگر بعد از تصفیه نیز مال رد شود در حکم مال بلاصاحب خواهد بود. بعبارت دیگر فقط از حیث تصفیه موثر است و در اصل ارث که از اسباب تملک است تاثیری ندارد و شرح موضوع از این قرار است:

  1. اگر وراث منحصر باشد و ترکه را رد نماید، با اتخاذ ملاک از ماده 254 قانون امور حسبی در حکم ترکه متوفی بلا وارث بوده و با مداخله دادستان و تعیین مدیر ترکه تصفیه می شود و اگر زائدی از ترکه بماند متعلق به وراث است و چنانچه پس از تصفیه نیز وارث رد کند دیگر رد ترکه مصداق ندارد بلکه در حکم اعراض از مال است و مطابق مقررات مربوط به اموال بلاصاحب عمل خواهد شد.
  2. اگر ورثه چند نفر بوده و بعضی ترکه را قبول و بعضی رد نمایند مطابق ماده 258 قانون امور حسبی، وارثی که ترکه را قبول کرده است اقدامات لازمه را برای اداره ترکه و اداء دیون و حقوق و وصول مطالبات و … انجام می دهد و وارثی که ترکه را رد کرده است حق هیچ گونه اعتراض به عملیات او را ندارد لیکن اگر پس از تعیین ترکه چیزی از ترکه بماند ترکه نسبت به سهم او در حکم اموال بلاصاحب خواهد بود . در مورد فوق وارثی که ترکه را قبول کرده در ازای زحمتی که برای اداره کردن ترکه نسبت به سهم سایرین متحمل شده مستحق دستمزد خواهد بود.
  3. اگر ورثه چند نفر باشند و همگی ترکه را رد نمایند طبق ماده 245 قانون امور حسبی در حکم ترکه متوفی بلا وارث بوده و اداره سرپرستی برای تصفیه ترکه مداخله خواهد نمود. لیکن اگر از دیون متوفی زائدی بماند مال ورثه است.

⇐ همانطور که مستحضر هستید مسائل مربوط به امور حسبی (ارث و میراث) از ظرافت و حساسیت های بالایی برخوردار است و هر گونه سهل انگاری یا عدم آگاهی از قوانین مربوط به امور حسبی، می تواند باعث عدم حصول نتیجه مطلوب شود، لذا توصیه می کنیم در چنین وضعیتی از اطلاعات و تجارب خوب وکیل مجرب ارثیه بهره مند شوید.

✅ نقل از: اعظم شفائی، وکیل پایه یک دادگستری و کارشناس ارشد حقوق مالی و اقتصادی، مدیر موسسه حقوقی، مجرب در رسیدگی پرونده های مربوط به امور حسبی با داشتن بیش از 18 سال تجربه در استان تهران |با سابقه دار ترین وکیل ارث در تهران