آشنایی با چند تن از حقوقدانان بزرگ ایران (2)

دکتر سید حسین صفایی
دکتر سید حسن صفایی، فرزند حجت الاسلام سید احمد صفایی، در سال 1312 (ش) در قزوین به دنیا آمد. پس از طی دوره های ابتدایی و متوسطه در قزوین، به تهران آمد و وارد دانشکده الهیات دانشگاه تهران شد. در سال 1332 (ش) لیسانس گرفت و بلافاصله در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران پذیرفته شد و لیسانس قضایی را با کسب رتبه اول، دریافت کرد. دیگر مدارج علمی او در ایران و فرانسه عبارتند از: شهادتنامه های دکترای حقوق قضایی از دانشکده حقوق دانشگاه تهران (1340 ش)، فوق لیسانس حقوق تطبیقی از دانشکده بین المللی تطبیقی استراسبورگ (44-1342 ش)، لیسانس حقوق تطبیقی از دانشکده حقوق دانشگاه پاریس، دکترای حقوق خصوصی با کسب رتبه لورآ و جایزه میو با ارائه پایان نامه “حمایت محجورین در حقوق تطبیقی” از دانشگاه پاریس (1344 ش)، لیسانس آکادمی حقوق بین الملل لاهه، گواهی تخصصی دوره حقوق انگلیس از دانشگاه کمبریج (1356 ش).
پس از بازگشت به ایران، از سال 1344 (ش) عضو هئیت علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و از سال 1352 (ش) به عنوان استاد این دانشکده به خدمت مشغول است. دروسی که عمدتا بر عهده دکتر صفایی است عبارتند از: حقوق مدنی، حقوق بین الملل خصوصی، حقوق تطبیقی و داوریهای بین الملل که در سطوح مختلف دانشگاهی ارائه می شوند. دکتر صفایی از سال 1348 تا 1351 (ش) معاون دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، از سال 1354 تا 1358 (ش) معاون موسسه حقوق تطبیقی دانشگاه تهران و از سال 1367 تا 1371 (ش) رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران بود.
آثار تالیفی و تحقیقی ایشان عبارتند از:
1- حمایت محجورین در حقوق تطبیقی (به فرانسه)
2- حقوق مدنی (جلد اول، چاپ سوم، موسسه عالی حسابداری، 1350 ش)
3- حقوق مدنی (جلد دوم، چاپ سوم، موسسه عالی حسابداری، 1350 ش)
4- مفاهیم و ضوابط جدید در حقوق مدنی (1355 ش)
5- نهادهای اساسی در حقوق ایالات متحده امریکا (ترجمه 1350 ش)
6- حقوق ایالات متحده امریکا (ترجمه 1369 ش)
7-نظامهای بزرگ حقوقی معاصر (ترجمه با همکاری دکتر عزت الله عراقی و دکتر محمد آشوری)
8- حقوق خانواده (جلد اول، با همکاری دکتر اسدالله امامی، 1370 ش)

استاد غلامرضا شهری
استاد غلامرضا شهری، فرزند حاج جعفر شهری، در سال 1311 (ش) در مشهد مقدس به دنیا آمد. دوره مقدماتی را در مدرسه گوهریه به پایان رساند و به حوزه علمیه مدرسه نواب رفت و صرف و نحو، ادبیات عرب، منطق، معانی و بیان، فقه، اصول و دروس سطح را نزد علمای عظام آن زمان فرا گرفت و پس از موفقیت در دروس خارج، به تدریس مطول مغنی پرداخت (1332 ش). او در رشته ادبی و طبیعی مقطع متوسطه، به طور همزمان تحصیل کرد و به دو دیپلم دست یافت.
در سال 1332 (ش) به تهران آمد و در امتحانات مدرسی علوم معقول و منقول وزارت فرهنگ شرکت کرد و مقام اول را به دست آورد. در دوره تحصیل در دانشکده معقول ومنقول با کسانی مانند دکتر ابوالقاسم گرجی و مناقبی دوستی پیدا کرد. پس از دریافت لیسانس از دانشکده معقول ومنقول، جزو اولین دانشجویان دوره دکترای رشته الهیات، به تحصیل در این رشته پرداخت و در کنار آن، دوره لیسانس قضایی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران را با موفقیت به پایان رساند و دانشنامه دریافت کرد.
در سال 1335 (ش) در آزمون وزارت دادگستری موفق شد و به همراه کسانی همچون دکتر جعفر لنگرودی به خدمات قضایی پرداخت.
در سال 1337 (ش) پس از ماموریت قضایی در شهر مشهد، به تدریس ادبیات عرب وصرف ونحو در دانشکده معقول و منقول دانشگاه مشهد پرداخت (تا سال 1342 ش). بعدها با تشکیل دانشکده علوم قضایی و خدمات اداری وزارت دادگستری و دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، به تدریس حقوق مدنی، حقوق ثبت، قواعد و اصول فقه، متون فقهی، اصول محاکمات حقوقی و جزایی مشغول شد که تا هم اکنون نیز ادامه دارد.
عناوین شغلی و سمتهای استاد شهری از سال 1335 (ش) تاکنون عبارتند از: دادیار دادسرای انزلی، دادرس علی البدل دادگاه بخش، دادرس علی البدل دادگاه شهرستان تهران، رئیس شعبه 5 دادگاه بخش مشهد، رئیس شعبه 3 دادگاه شهرستان مشهد، رئیس دادگستری تربت حیدریه، رئیس دادگستری شهرستان نیشابور، رئیس شعبه 2 دادگاه استان گیلان، رئیس دادگاه جنایی استان گیلان، رئیس شعبه 3 دادگاه استان تهران، مستشار اداره حقوقی وزارت دادگستری، معاونت اداره حقوقی و از سال 1361 تا حال حاضر، رئیس اداره حقوقی وزارت دادگستری.
آثار تالیفی و تحقیقی استاد شهری عبارتند از:
1- حقوق ثبت
2- ترجمه و خلاصه کتاب النشر فی القراءات العشر
3- مجموعه قوانین حقوقی و جزایی اداره حقوقی دادگستری (با همکاری چند تن از قضات مجرب، دو جلدی)
4- وظائف مسولین قوه قضاییه
5- شرح قانون مدنی، با توجه به مواد و رویه قضایی و آراء احکام (در دست چاپ)
6- مجموعه نظرات مشورتی اداره حقوقی بعد از انقلاب در زمینه مسائل مدنی
7- مجموعه نظرات مشورتی اداره حقوقی (بعد از انقلاب، در زمینه کیفری)

دکتر سید ابوالفضل قاضی (شریعت پناهی)
دکتر سید ابوالفضل قاضی، در سال 1310 (ش) در سمنان به دنیا آمد. دوره ابتدایی را در دبستان هدایت و سیکل اول متوسطه را در دبیرستان پهلوی سمنان و سیکل دوم را در مدرسه علمیه تهران به پایان رساند (1328 ش). در سال 1329 (ش) وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و در سال 1332 (ش) لیسانس گرفت. سپس به سوئیس رفت و در سال 1333 (ش) در دانشکده حقوق دانشگاه ژنو به تحصیل پرداخت. در سال 1335 (ش) فوق لیسانس و در سال 40-1339 (ش) دکترای فدرال حقوق عمومی را با ارائه پایان نامه “تحول نظام دو مجلسی” دریافت کرد. همچنین گواهینامه پایان دوره مدرسه ملی اداری فرانسه را نیز به دست آورد.
پس از بازگشت به ایران، در فاصله سالهای 1340-1349 (ش) در کنار مشاغل دولتی، به عنوان استاد مدعو در دانشگاه های کشور به تدریس مشغول بود. در سال 1349 (ش) به طور رسمی و به عنوان دانشیار به استخدام دانشکده حقوق دانشگاه تهران در آمد و در حال حاضر به درجه استادی ارتقا یافته است. مشاغل ایشان عبارتند از: معاون دانشکده حقوق (52-1350 ش)، معاون آموزشی دانشگاه ملی (55-1353 ش)، مدیر گروه حقوق عمومی دانشکده حقوق (70-1364 ش)، عضو هئیت امنای موسسات علمی، بورسیه سازمان ملل برای مطالعه حقوق بشر و توسعه اقتصادی.
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر قاضی عبارتند از:
1- حقوق اساسی و نهادهای سیاسی (کتاب سال جمهوری اسلامی در سال 1368 از سوی وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی و کتاب برگزیده دانشکاه های کشور در سال 1368 از سوی دانشگاه تهران)
2- اصول علم سیاست (ترجمه)
3- بایسته های حقوق اساسی
4- جامعه شناسی سیاسی (ترجمه)
5- شهروند و دولت (ترجمه)
6- برای یک قانون اساسی بهتر (تالیف و ترجمه)
7- برنامه ریزی در پنج کشور اروپای شرقی و غربی (ترجمه)
8- در پیشگاه حقیقت (ترجمه)
9- حقیقت به نخی بند است (ترجمه رمان حقوق جزایی)
10- داستانهای ایرانی “آورده اند که…” (تصحیح و کوشش)
11- بیش از ده مقاله علمی که در نشریات حقوقی قبل از انقلاب به چاپ رسیده است.

دکتر مهدی شهیدی
دکتر مهدی شهیدی، در سال 1313 (ش) در قزوین به دنیا آمد. دوره مقدماتی را در قزوین و دوره متوسطه را در قم به پایان رساند. در کنار تحصیلات مدرسه ای، به فراگیری علوم فقهی و اصول اسلامی مشغول بود و به حدی رسید که از سال 1332 (ش) به تدریس این علوم در حوزه های علمیه پرداخت. در سال 1344 (ش) از دانشکده حقوق دانشگاه تهران لیسانس قضایی گرفت و دوره فوق لیسانس را نیز در همین دانشکده به پایان رساند. سپس عازم فرانسه شد و در دانشکده حقوق دانشگاه مون پلیه به ادامه تحصیلات عالی خود پرداخت. سرانجام با ارائه پایان نامه ” شرط مالکیت موضوع عقد در اسلام و تطبیق آن با حقوق فرانسه” موفق به دریافت دکترای حقوق دولتی شد و به طور همزمان، تحصیلات عالیه (D.E.S) در علوم کیفری را در همین دانشگاه به پایان رساند.
پس از بازگشت به ایران، از سال 1353 (ش) به عضو هئیت علمی دانشکده حقوق دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی کنونی) در آمد و تا حال حاضر به تدریس در رشته های حقوق خصوصی، حقوق مدنی، حقوق تجارت و اصول فقه در سطوح مختلف، مشغول است. همچنین در دوره های عالی دانشگاه تربیت مدرس، کارشناسی ارشد دانشکده حقوق دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، دانشکده علوم بانکی و دانشکده خدمات اجتماعی به تدریس می پردازد. دکتر شهیدی، هم اکنون استاد ممتاز دوره فوق لیسانس حقوق و دارنده جایزه علمی به مناسبت استاد ممتاز ایثارگران است.
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر شهیدی عبارتند از:
1- سقوط تعهدات
2- ارث
3- مقالات حقوقی متعدد که در نشریات مختلف حقوقی به چاپ رسیده است.

دکتر بهشید ارفع نیا
سرکار خانم دکتر بهشید ارفع نیا، در سال 1326 (ش) در تهران به دنیا آمد. از چهار سالگی شروع به تحصیل کرد و دوره متوسطه را در رشته ریاضی به پایان رساند، سپس در آزمون ورودی دانشگاه ها در دو رشته مهندسی معماری و حقوق قضایی پذیرفته شد. علاقه شخصی او تحصیل در رشته معماری بود، اما به خواست والدین خود، در سال 1343 (ش) وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد. در کنار تحصیل در دوره لیسانس حقوق، دوره کامل زبان فرانسه را در انستیتو زبان فرانسه تهران به پایان رساند. پس از دریافت لیسانس قضایی، به فرانسه رفت و با وجود مشکلات بسیار، موفق شد که دوره تحصیلی D.E.S (فوق لیسانس) را طی یک سال به پایان برساند. سرانجام با رائه پایان نامه “موقعیت زن ایرانی در خصوص ازدواج و طلاق” در سال 1350 (ش) موفق به دریافت دکترای حقوق شد.
در سال 1351 (ش) به ایران بازگشت و به عضویت هئیت علمی دانشکده حقوق دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی کنونی) در آمد و به تدریس درس حقوق بین المللی خصوصی پرداخت. در سالهای 1352 و 1355 (ش) به ترتیب استادیار و دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه ملی شد و مدتی نیز معاونت آموزشی این دانشکده را بر عهده داشت (1356 ش). در سالهای یس از 1361 (ش) به عنوان مشاور حقوقی با دفتر بیانیه الجزایر که بعدها به دفتر خدمات حقوق بین الملل تغییر نام داد، همکاری می کرد. از سال 1367 (ش) به همکاری علمی با دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز فراخوانده شد. در تاریخ 1369 (ش) عضو هئیت علمی و بین سالهای 71 تا 1373 (ش) مدیر گروه حقوق این دانشکده شد.
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر ارفع نیا عبارتند از:
1- حقوق بین الملل خصوصی (جلد اول در تابعیت و اقامتگاه و وضع بیگانگان 1369 ش)
2- حقوق بین الملل خصوصی (جلد دوم در تعارض قوانین و تعارض دادگاه ها 1369 ش)
3- مجموعه قوانین و مقررات حقوق بین الملل خصوصی (که برای اولین بار در ایران تهیه شد، 1372 )
4- مقاله نظم عمومی در حقوق بین الملل خصوصی (نشریه حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه ملی، 1354)
5- مقاله تغییر تابعیت زن در اثر ازدواج (نشریه حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه ملی 1356)
6- مقاله اعتبار بین الملل حقوق مکتسبه (نشریه حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه ملی، 1355)
7- مقالات متعدد حقوقی که در نشریات حقوقی مختلف چاپ شده است.

دکتر گودرز افتخار جهرمی
دکتر گودرز افتخار جهرمی، در سال 1320 (ش) در جهرم به دنیا آمد. دوره ابتدایی و متوسطه را در رشته ریاضی به پایان رساند و سپس وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد و دوره لیسانس حقوق قضایی و دیپلم جرم شناسی را به طور همزمان طی کرد. دوره فوق لیسانس را در دانشکده حقوق دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی کنونی) گذراند. سپس به فرانسه رفت و طی شش سال به دو دکترای علمی دست یافت: دکترای تخصصی حقوق و اقتصاد کشورهای اسلامی و دکترای حقوق با ارائه پایان نامه” ضمان عیوب مبیع به صورت تطبیقی” (1356 ش). این پایان نامه، بهترین رساله دکترای دانشکده حقوق پاریس (1977 ش) شناخته شد و جایزه ای علمی را به خود اختصاص داد.
پس از بازگشت به ایران، فعالیت علمی و آموزشی خود را از سال 1358 (ش) با عضویت در هئیت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی آغاز کرد و به تدریس حقوق مدنی، حقوق ثبت، حقوق اساسی و حقوق تطبیقی پرداخت. در حال حاضر نیز با سمت دانشیار در این دانشگاه مشغول به خدمت است. عناوین شغلی ایشان عبارتند از: سرپرست دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی (از بهار 1358 تا حال حاضر)، مدیر و مسئول مجله تحقیقات حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، مدیر و مسئول مجله حقوقی دفتر خدمات حقوق بین الملل، مدیر و مسئول مجله و کانون وکلای دادگستری، مدیر انجمن ایرانی حقوق بین الملل، مدیر و مسئول انجمن ایرانی حقوق تطبیقی، مدیر و مسئول انجمن ایرانی داوری، عضو دیوان دائمی داوری لاهه (از 11 اکتبر 1984 تا کنون).
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر افتخار جهرمی عبارتند از:
1- بررسی تطبیقی شورای نگهبان و شورای قانون اساسی در فرانسه
2- مقدمه ای بر مطالعات تطبیقی حقوق
3- دیوان داوری دعاوی ایران- ایالات متحده و عملکرد آن در قلمرو حقوق بین الملل
4- انواع جزوه های درسی حقوق
5- مقاله های حقوقی متعدد که در نشریه های داخلی به چاپ رسیده است.

دکتر رضا نوربها 
دکتر رضا نوربها، در تهران به دنیا آمد. دوره ابتدایی خود را در مدرسه ملی کیهان و دوره متوسطه را در دبیرستانهای رازی، حکیم نظامی و مروی تهران به پایان رساند. در سال 1340 (ش) وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و در سال 1344 (ش) لیسانس قضایی گرفت. سپس در سال 1345 (ش) بر اساس علاقه شخصی در آزمون فوق لیسانس روان شناسی تکمیلی شرکت کرد و این دوره را با موفقیت به پایان رساند. در سال 1348 (ش) پس از طی دوره کار آموزی قضایی، به استخدام دادگستری در آمد، اما سال بعد از خدمت دادگستری کناره گیری کرد. سپس به فرانسه رفت و در دانشکده حقوق دانشگاه مون پلیه، پس ازطی دوره فوق لیسانس ((D.E.A در رشته حقوق جزا و جرم شناسی، در دوره دکترای حقوق شرکت کرد و به طور همزمان، دوره کار آموزی مرکز درمانی مجرمین پاریس را نیز طی کرد. سرانجام با ارائه پایان نامه “کوشش در زمینه روان درمانی مجرمین و تحقیق در زمینه علل تحولات زندانها از مراکز تنبیه به مراکز درمانی ” موفق به دریافت دکترای حقوق جزا شد.
پس از بازگشت به ایران، در کنار وکالت دادگستری، به عضویت هئیت علمی دانشکده حقوق دانشگاه ملی ایران (شهید بهشتی کنونی) در آمد و به تدریس حقوق جزای عمومی، جرم شناسی و فلسفه حقوق جزا (تا حال حاضر) پرداخت. ایشان عضو کمیته برنامه ریزی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی و عضو هئیت علمی کمیته ارتقاء این دانشکده است.
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر نوربها عبارتند از:
1- در زمینه حقوق جزای عمومی (نشر کانون وکلا)
2- فلسفه حقوق (در دست چاپ)
3- مقاله های کیفری و حقوقی متعدد که در نشریات مختلف حقوقی چاپ شده است.

دکتر هدایت الله فلسفی
دکتر هدایت الله فلسفی، در سال 1327 (ش) در اصفهان به دنیا آمد. دوره ابتدایی و متوسطه را در اصفهان به پایان رساند و در سال 1345 (ش) با رتبه اول دیپلم گرفت. در همان سال آزمون تحصیلات انگلیسی دانشگاه کمبریج را که در انجمن فرهنگی بریتانیا در اصفهان برگزار می شد، با موفقیت گذراند و دیپلم عالی این دوره را دریافت کرد. در کنار تحصیلات مدرسه ای، در محضر چند تن از علمای صاحب نام اصفهان به فراگیری علوم حوزه ای پرداخت. در سال 1345 (ش) وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد و در سال 1349 (ش) لیسانس قضایی را به دست آورد. آنگاه عازم سوئیس شد و در دانشکده حقوق دانشگاه نوشاتل، پس از گذراندن دوره لیسانس ادبیات فرانسه و انگلیسی تخصصی، موفق به دریافت دیپلم تحصیلات عالی حقوق بین الملل شد (1354 ش). در سال 1978 (م) با ارائه پایان نامه ای که موضوع آن یکی از مباحث روز بود: “آزمایشهای هسته ای در حقوق بین الملل” در محدوده دعوایی که زلاندنو و استرالیا بر علیه فرانسه در دیوان بین الملل دادگستری اقامه کرده بودند، موفق به دریافت دکترای حقوق شد. این پایان نامه در سلسله آثار علمی دانشگاه نوشاتل به چاپ رسید.
در سال 1358 (ش) به ایران بازگشت و تدریس در دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی پرداخت. هم اکنون نیز تدریس حقوق معاهدات بین المللی، سازمانهای بین المللی، تاریخ تحولات حقوق بین الملل، مبانی فلسفه و فنون و روشهای حقوق بین الملل، آیین حل و فصل قضایی اختلاف بین المللی، سمینار تحقیق در متون و اسناد و مفاهیم کلی حقوق بین الملل را در سطوح کارشناسی ارشد و دکترا برعهده دارد. کتاب “نهادهای روابط بین المللی “( ترجمه و تحقیق) یکی از آثار تالیفی و تحقیقی دکتر فلسفی به شمار می آید.

دکتر ایرج گلدوزیان 
دکتر ایرج گلدوزیان، در سال 1318 (ش) در مشهد مقدس به دنیا آمد. دوره ابتدایی و نیمی از دوره متوسطه را در مشهد گذراند و در سال 1337 (ش) دوره متوسطه را در دبیرستان فرخی تهرانی به پایان رساند. در سفرهایی که طی دهه 1340 (ش) به فرانسه کرد، دوره های یک ساله جرم یابی، کشف جرائم و جرم شناسی را که ویژه ضابطین دادگستری بود، در دانشکده پانتئون و مدرسه عالی مولن فرانسه با موفقیت طی کرد. در سال 1344 (ش) وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و در سال 1348 (ش) فوق لیسانس حقوق جزایی را دریافت کرد. در سال 1349 به فرانسه رفت و در دانشکده پانتئون به دکترای حقوق جزایی دست یافت (1351 ش). همچنین در همین سال موفق به دریافت دیپلم تحصیلات عالی حقوق خصوصی شد. آنگاه در دوره دکترای تخصصی علوم کیفری با ارائه پایان نامه” آزادی مشروط ” موفق به دریافت دکترای تخصصی حقوق کیفری شد.سپس به مدت دو سال در دادگاه شهرستان کرتیل پاریس به کارآموزی نزد قاضی اجرای مجازاتها پرداخت تا علم وعمل را در خویش اندوخته سازد. در سال 1355 (ش) با ارائه پایان نامه”قیومیت جزایی” به دکترای دولتی حقوق نیز (D.E.S) دست یافت. در همین سال سمیناری درباره قیومیت جزایی در دیوان عالی کشور فرانسه برگزار کرد که از سوی استادان و قضات و صاحبنظران حقوق این کشور مورد توجه قرار گرفت و متن آن در نشریه علم کیفر و حقوق جزای فرانسه به چاپ رسید و در دائره المعارف فرانسه از آن استفاده شد.
پس از بازگشت به ایران، به عنوان محقق در موسسه مطالعات حقوق اسلامی و تطبیقی دانشکده حقوق دانشگاه تهران مشغول به کار شد و همزمان به تدریس در دانشگاه ملی ایران، موسسه علوم بانکی، مجتمع آموزش عالی قم، دانشکده حقوق دانشگاه تهران (عضو هئیت علمی – دانشیار)، دانشکده علوم قضایی، دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، مشغول شد که تا هم اکنون نیز ادامه دارد.
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر گلدوزیان عبارتند از:
1- حقوق جزای عمومی (دو جلدی)
2- حقوق جزای اختصاصی (جلد اول)
3- مقاله های حقوقی متعدد که در نشریات حقوقی مختلف به چاپ رسیده اند.

دکتر محمود عرفانی 
دکتر محمود عرفانی، در سال 1316 (ش) در اردبیل آذربایجان به دنیا آمد. دوره ابتدایی تحصیلی را در دبستان انوری و بخشی از دوره متوسطه را در همین شهر سپری کرد وبقیه تحصیلات متوسطه را در دبیرستانهای تهران به پایان رسانید. در سال 1343 (ش) وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شد ودر سال 1347 (ش) لیسانس حقوق گرفت. سپس به فرانسه رفت و دیپلم تحصیلات عالی حقوق خصوصی (1352 ش) و دکترای دولتی حقوق خصوصی را با درجه ممتاز و ارائه پایان نامه “حق کسب اطلاع سهامداران در حقوق فرانسه، آلمان، انگلیس، امریکا” دریافت کرد.
در سال 56- 1355 (ش) به ایران بازگشت و به هئیت علمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران پیوست. عناوین علمی و شغلی ایشان عبارتند از: استادیار رسمی دانشکده حقوق دانشگاه تهران (1358-1369 ش)، دانشیار دانشکده حقوق (از سال 1369)، عضو آکادمی بین المللی حقوق تطبیقی و عضو انستیتو بین المللی حقوق پاریس.
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر عرفانی عبارتند از:
1- حقوق تجارت (چهار جلد)
2- حق کسب اطلاع سهامداران در حقوق فرانسه، آلمان، انگلیس، و امریکا (به زبان فرانسه)
3- حقوق تطبیقی و نظام های حقوقی فرانسه، آلمان، ایتالیا، انگلیس و شوروی (جلد اول)
4- حقوق تجارت بین الملل (جلد اول، برات وسفته بین المللی، به انضمام ترجمه کنوانسیون برات و سفته بین المللی مصوب نهم دسامبر 1988 (م) کمیسیون حقوق تجارت بین الملل، سازمان ملل متحد)
5- مجموعه قوانین و مقررات تجارت
6- حقوق تطبیقی و نظامهای معاصر
7- مقاله های حقوقی متعدد که در نشریات حقوقی مختلف به چاپ رسیده اند.

دکتر سید مصطفی محقق داماد
دکتر سید مصطفی محقق داماد (احمد آبادی) فرزند سید محمد در سال 1324 (ش) در قم به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و عالی را در حوزه علمیه قم در رشته علوم اسلامی به پایان رساند و با اجازه مراجع آن زمان به درجه اجتهاد رسید. آنگاه به تحصیل در موسسات آموزش عالی داخل و خارج کشور پرداخت و به این عناوین علمی دست یافت: فارغ التحصیل حقوق و فلسفه اسلامی از دانشگاه تهران، دکترای حقوق بین الملل با ارائه پایان نامه «Protection of individuals in Times of ARMED Conflict under international and Islamic laws» از دانشگاه «روون»
عناوین علمی و شغلی دکتر محقق داماد عبارتند از: پایه 11 قضایی، استاد گروه حقوق دانشگاه شهید بهشتی و تربیت مدرس (سطوح کارشناسی ارشد و دکترا)، ریاست سازمان بازرسی کل کشور (1373-1360 ش)، ریاست کمیسیون تدوین لوایح قضایی کشور، ریاست گروه علوم و معارف اسلامی فرهنگستان علوم ایران، ریاست گروه حقوق سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها «سمت»، عضو کمیسیون حقوق مدنی دادگستری، عضو شورای عالی پژوهشگاه مطالعاتی فرهنگی، عضو شورای عالی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، عضو شورای علمی دائره المعارف بزرگ ایران، عضو هئیت امنای دانشگاه های کشور، عضو هئیت داوران خبرنگاران بدون مدرک، عضو شورای عالی گزینش استادان دانشگاه، عضو شورای عالی موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، عضو شورای فرهنگ عمومی کشور، عضو هئیت علمی اعطای درجه دکترای افتخاری.
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر محقق داماد عبارتند از:
1- دوره اصول فقه (سه جلدی)
2- دوره قواعد فقه (دو جلدی)
3- حقوق خانواده
4- تحلیل فقهی وصیت
5- تحلیل فقهی اخذ به شفعه
6- تحلیل فقهی احتکار
7- مطالعات تطبیقی در فلسفه اسلامی (ترجمه از انگلیسی به فارسی)
8- حقوق بین الملل عمومی اسلامی (دو جلدی، ترجمه از انگلیسی به فارسی)
9- سیر فلسفه در جهان اسلام (ترجمه از انگلیسی به فارسی)
10- بیش از سی مقاله مفصل حقوقی و فلسفی که مهمترین عناوین آنها عبارتند از:مفهوم اسلامی حقوق بشر، رعایت قوانین انسان دوستانه بین المللی، حقوق بشر از دیدگاه علمی، اسلام و دعوت ادیان به رعایت حق کرامت انسانی، مقالع ای به زبان انگلیسی «Religions Toerance and Universal Brotherhood in Islam» مقاله به زبان عربی و انگلیسی تحت عنوان: « Religious Minorities in The Islamic Republic of IRAN»
مهمترین حضور علمی دکتر محقق داماد در کنفرانسها و سمینارهای علمی و حقوقی متعدد داخلی و خارجی عبارتند از: کنفرانس بین المللی قضایی کوالالامپور- کراچی، کنفرانس حقوق بشر هامبورگ، کنفرانس حقوق بشر تهران، کنفرنس ادیان- مالتا- میلان و لون، پنجمین کنفرانس شیعه شناسی دانشگاه Tempaleo فیلادلیفا.

دکتر ربیعا اسکینی
دکتر ربیعا اسکینی، در سال 1315 (ش) در خرم آباد لرستان به دنیا آمد. دوره ابتدایی را در دبستان فردوسی و دوره متوسطه را در دبیرستانهای محمدیه و ملک الشعرای بهار همین شهر، با احراز رتبه شاگرد اولی به پایان رساند. در سال 1344 (ش) وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و در سال 1348 (ش) لیسانس حقوق گرفت. سپس به فرانسه رفت و در دانشگاه (10) نانتر پاریس، دوره فوق لیسانس حقوق را با رتبه اول به پایان رساند. سرانجام با ارائه پایان نامه “تعیین و پرداخت ثمن در بیع تجاری بین المللی” موفق به دریافت دکترای حقوق خصوصی شد.
پس از بازگشت به کشور، به عضویت هیئت علمی سازمان انرژی اتمی در آمد و این همکاری تا هم اکنون نیز ادامه دارد.ایشان مدتی نیز در دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه شیراز، دانشکده حقوق علوم سیاسی دانشگاه آزاد تهران مرکز، دانشگاه علامه طباطبایی و موسسه علوم اداری، به تدریس دروس حقوق تجارت (تمام دوره ها)، حقوق تجارت بین الملل، حقوق تجارت تطبیقی و داوری بین الملل، مشغول بوده و این امر هم اکنون ادامه دارد.
آثار تالیفی و تحقیقی دکتر اسکینی عبارتند از:
1- مباحثی از حقوق تجارت بین الملل
2- حقوق تجارت
3- تجارت تطبیقی
4- حقوق بین الملل بازرگانی (ترجمه اثر پروفسور ژان شاپیرا، 1371 ش)
5- حقوق تجارت (ورشکستگی و تصفیه امور ورشکسته)
6- حقوق تجارت (شرکتهای تجاری)

دکتر محمد مصدق
دکتر محمد مصدق، فرزند میرزا هدایت الله (معروف به وزیر دفتر)، در سال 1261 (ش) در تهران به دنیا آمد. پس از بازگشت پدرش، لقب مصدق السلطنه به دکتر محمد مصدق داده شد. مصدق، دوره مقدماتی و متوسطه را در شهرهای تبریز و تهران به پایان رساند. پس از بازگشت به تهران به عنوان مستوفی محاسب خراسان برگزیده شد و به این استان رفت. پس از مدتی به تهران برگشت و در دوره اول مجلس شورای ملی مشروطیت به نمایندگی انتخاب شد، اما به علت صغر سن، اعتبار نامه اش پذیرفته نشد. در سال 1287 (ش) به فرانسه رفت و در مدرسه علوم سیاسی پاریس به تحصیل مشغول شد و دیپلم عالی دریافت کرد. سپس به سوئیس رفت و در دانشکده حقوق دانشگاه نوشاتل به فراگیری حقوق خصوصی پرداخت. سرانجام در سال 1290 (ش) با ارائه پایان نامه “وصیت در حقوق اسلام” موفق به دریافت دکترای حقوق خصوصی شد. پایان نامه او در سال 1911 (م) در بلوار سن میشل فرانسه چاپ و منتشر شد. گفته می شود که وی نخستین فرد ایرانی است که دکترای حقوق دریافت کرده است.
پس از مراجعت به ایران، در کابینه مشیرالدوله برای وزارت عدلیه انتخاب شد، اما بنابر دلایلی به عنوان والی فارس منصوب شد. پس از تشکیل دادگستری نوین و به وجود آمدن کمیسیونهای تهیه و تدوین قوانین، مصدق به عنوان عضو رسمی یا غیر رسمی کمیسیونهای مختلف به انجام وظیفه پرداخت. دکتر مصدق چند بار به نمایندگی مجلس، وزیر مالیه و وزیر خارجه منصوب شد و آخرین سمت او نخست وزیری ایران در اواخر دهه 1320 و اوائل دهه 1330 (ش) بود.
اهم آثار تالیفی و تحقیقی دکتر مصدق عبارتند از:
1- دستور در محاکم
2- حقوق پارلمانی در ایران و اروپا
3- اصول و قواعد و قوانین مالیه
4- مدارک حقوق اسلامی و وصیت در مذهب شیعه به ضمیمه حقوق مدنیه (ترجمه از فرانسه با همکاری دکتر احمد متین دفتری، علی معتمدی و نصرالله انتظام)
5- وصیت در حقوق اسلام (پایان نامه دکترا، به زبان فرانسه).
دکتر محمد مصدق، پس از 85 سال عمر پر تلاش و با عزت و بعد از دوازده سال تبعید در روستای احمد آباد قزوین، در سال 1345 (ش) چشم از جهان فرو بست.

نظام حقوقی ایران (بخش 1)

نظام آموزش عالی حقوقی و عدلیه نوین (دادگستری) دو نقطه عطف تاریخی در صده اخیر تاریخ ایران به شمار می آیند. بیشتر تحولات اجتماعی، رخ دادها و وقایع مهم سیاسی، فرهنگی و علمی کشور که از برجستگی ویژه ای برخوردار بودند، توسط اشخاصی تحقق یافته است که دانش آموخته علم حقوق در نظام آموزش عالی این رشته و یا پروش یافته دستگاه قضایی کشور در آن دوران بوده اند.
پس از ایجاد نظام آموزش عالی حقوق در اواخر دوره حکومت مظفرالدین شاه قاجار – که در آن سالها تنها مرکز آموزش عالی کشور نیز به شمار می آمد- استعدادهای درخشانی در علوم حقوقی و دیگر علوم رایج، شکوفا شد و به بار نشست . دانش آموختگان این نظام علمی جدید، بعدها مشاغل بالای مملکتی، پستهای مهم سیاسی و فرهنگی و مناصب عالی قضایی و حقوقی کشور را بر عهده گرفتند. آنان از مشاهیر زمان خود در عرصه های سیاست، فرهنگ و حقوق ایران بودند و در پیشرفت و گسترش کیفی و کمی علم حقوق، دانش قضایی، نقشی اساسی ایفا کردند.

تاریخچه اجمالی چگونگی تشکیل وسیر وتحول مدرسه عالی حقوق و نظام آموزش عالیه حقوق در ایران 
پیشینه تعلیم و تعلم حقوق در ایران، به روش دانشگاهی و مفهوم معمول آن در جهان، از بدو تاٌسیس مدرسه عالی حقوق و مدرسه عالی سیاسی آغاز می شود. در واقع برای این آغاز، دو مبدا تاریخی وجود دارد. یکی سال 1317 (ه،ق) برابر با 78-1277(ش) ودیگری 99-1298(ش).

مدرسه عالی علوم سیاسی در تاریخ ایران 
مدرسه عالی علوم سیاسی ، در واقع ادامه مدرسه سیاسی بود. حتی زمینه اولیه مدرسه عالی حقوق در همین مدرسه ریخته شد واستادان ومدرسان آن نیز از اساتید مدرسه سیاسی بودند . مدرسه عالی حقوق عالی علوم سیاسی در سالهای آغازین فعالیت خود به عنوان دو مرکز علمی مستقل از یکدیگر شناخته می شدند. بعدها با توجه به ماهیت علمی بسیار نزدیک آنها به یکدیگر، در هم ادغام شدند ونخست، دانشکده حقوق وسرانجام داشکده حقوق و علوم سیاسی را در تهران پدید آوردند .

چگونگی تشکیل مدرسه عالی علوم سیاسی 
توسعه روز افزون صنعت ، دستاوردهای نوین اقتصادی وتکنولوژیک و ماهیت حیات سیاسی کشورها در اواخر قرن نوزده و آغاز قرن بیستم، اجرای شیوهای جدید را در مراودات کشورها و دولتها ایجاب کرد و همکاریهای فرهنگی، سیاسی و اقتصادی تازه ای را بوجود آورد . در این دوران، کشورها و دولتهایی نوین به وجود آمد و بسیاری از کشورهای تحت استعمار، به استقلال رسیدند. در اوایل قرن بیستم، از سوی جوامع وملل دنیا، اندیشه های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جدیدی، ارائه شد. برای تنظیم روایط داخلی و بین المللی، ایده های مبتکرانه حقوقی از تجربه صرف خارج و پا به عرصه های علمی نهاد واین ایده ها، در تمامی امور داخلی و تبادلهای اقتصادی، فرهنگی وسیاسی خود با دیگر کشورها، دقائق ونکات ظریف حقوقی و سیاسی را با هوشیاری خاصی به کار می بردند وتصمیمهایی کاربردی اتخاذ می کردند .
در ایران، نظر به لزوم بقا و ثبات حیات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور در حیطه بین المللی و نیز تعدیل روابط سیاسی با دول دیگر بویژه در سطوح مختلف همکاریهای بین الملل، احساس شد که به نیروی افرادی لایق و زبده از نظر عملی وعلمی وآشنا به اصول حقوقی و دیپلماسی و رموز کاربردی سیاست وحقوق بین الممللی، نیاز شدیدی وجود دارد .همچنین، خلائی بزرگ و محسوس در زمینه حضور کادری متخصص، کار آزموده ومجرب در مناصب حساس مملکتی، آشکار شد. بر این اساس، اعزام محصلان ایرانی به فرنگ، در اواسط دوره سلطنت فتحعلی شاه قاجار در دستور کار دولت مردان وقت قرار گرفت. اما با توجه به تجربه نه چندان مطلوب وموفق اولیه تحصیل ایرانیان در فرنگ، میرزا تقی خان امیر کبیر راه حل مناسب این مشکل را در تاسیس دارالفنون و تربیت نیروهای متخصص در داخل کشور و به کمک استادان داخلی وخارجی، دید .
دارالفنون، بیشتر در زمینه علوم نظامی، مهندسی وپزشکی فعالیت داشت و نیروهای لازم در زمینه علوم اجتماعی، انسانی وسیاسی را تربیت نمی کرد . پس از مرگ امیر کبیر نیز این کمبود در حیطه تربیت جوانان مستعد در رشته های حقوقی و سیاسی، کما کم به چشم می خورد . کادرهای سیاسی وزارت امور خارجه ایران در حوادثی مانند واقعه هرات ومناقشات ایران و انگلیس و بویژه در حوادث ناشی از عقد قراردادهای رژی و رویتر، عملا ٌ نشان دادند که از قابلیتهای چندان مطلوبی برخوردار نیستند .
به هنگام صدارت عظمای میرزا علی اصغر خان اتابک اعظم (امین السلطان ) در نیمه دوران سلطنت مظفر الدین شاه قاجار، میرزا نصراله خان مشیرالدوله نائینی (پیرنیا) به وزارت امور خارجه ایران منصوب شد ( 1270 ش) .او در زمانی که ملقب به مصباح الملک و رئیس اداره روسی وزارت خارجه بود، سه پسر خود بنامهای : حسن پیرنیا (مشیرالدوله)، حسین پیرنیا ( موتمن الملک ) وعلی پیرنیا را برای تحصیل عالیه به اوروپا فرستاده بود . علی پیرنیا که جوانی زیبا وبرازنده بود مسلول شد و در گذشت. حسن پیرنیا، دوره حقوق دارالفنون مسکو را به پایان رساند، حسین پیرنیا هم درمدرسه پلی تکنیک فرانسه مشغول تحصیل بود. این دو برادر، بی کفایتی ماموران کنسولی ایران را در مدت اقامت وتحصیلشان در فرنگ، مشاهده کرده و خلا رجال سیاسی مدیر ومدبر را در ایران با تمام وجودشان احساس کرده بودند .
انتصاب نصراله خان مشیرالدوله به وزارت امور خارجه با زمانی مصادف شد که میرزا حسن خان پیر نیا، مدرسه حقوق را تمام کرده و با سمت وابسته حقوقی سفارت ایران در پطرز بورگ مشغول به کار بود. مشیرالدوله که وجود او را در تهران بسیار سودمند تر از اقامتش در پطرزبورگ می دید حسن پیرنیا را به تهران فرا خواند و لقب سابق خود ( مشیرالدوله ) را به وی تفویض کرد. در همین زمان، امین السلطان ( صدر اعظم) منشی مخصوص خود را که میرزا اسحق خان مفخم الدوله نام داشت، به سفارت واشنگتن فرستاد و به جوانی لایق ومحرم اسرار و آشنا به زبان خارجه نیاز داشت تا در ملاقاتهای او و سفارتخانه ها در کنارش باشند. برای انجام این کار، فردی شایسته تر از حسن پیر نیا وجود نداشت و به همین علت، با حفظ سمت ریاست کابینه وزارت خارجه، منشی مخصوص صدراعظم نیز شد .

حسن پیر نیا، با بیشتر آشنا شدن با وضعیت نا بسامان وزارت خارجه، دریافت که کار از ریشه خراب است و انجام هر نوع فعالیتی، به دلیل پایین بودن سطح عامی اعضا وکارکنان عالی رتبه این وزارتخانه، عملاٌ بی فایده خواهد بود. برهمین اساس و با کمک حسین پیر نیا و با توجه به مساعد بودن اوضاع واحوال و فراهم بودن زمینه کسب موافقت صدراعظم ومظفرالدین شاه، از پدر خود نصراله خان مشیرالدوله ( وزیر وقت ) مجوز تاسیس مدرسه علوم سیاسی را در خواست کرد تا از این طریق به معارف و فرهنگ عالیه سیاسی در ایران، سر وسامانی بدهد. پس از اعلام موافق از سوی مظفرالدین شاه، نصر اله خان مشیرالدوله فرمانی مبنی برتاسیس مدرسه عالی علوم سیاسی صادر کرد و بودجه ای معادل 4000تومان برای مخارج سالانه این مدرسه، از محل تفاوت عمل معدن فیروزه خراسان، تعیین کرد. حسن خان مشیرالدوله ( پیر نیا ) نیز بیدرنگ برنامه مدرسه را تنظیم وپس از تعیین مکان مدرسه و معامهای لازم، آگهی پذیرش داوطلبان تحصیل در مدرسه عالی علوم سیاسی را منتشر کرد .
سر انجام، مدرسه عالی علوم سیاسی در بعداز ظهر عید 15 شعبان سال 1317(ه، ق) مصادف با 28 /9/1278-1277 (ش) ودر محل خیابان ادیب تهران، روبروی منزل ارباب جمشید ودر یکی از خانه های نصراله خان سپهسالاری که بعداٌ به تملک عیسی لیقوانی درآمد، تشکیل شد . در مراسم افتتاحیه، حسن پیرنیا بر اساس جزوه ای که از مقدمه حقوق بین الملل تهیه کرده بود، شرحی مفصل درباره حقوق و جنس وفصل آن برای حضار بیان کرد .
مدرسه عالی علوم سیاسی در آغاز کار خود فقط یک کلاس داشت ویکی از دوائر تابعه وزارت خارجه به شمار می آمد شاگردان دوره اول این مدرسه، اغلب از میان شاگردان مدرسه دارالفنون ( دبیرستان امیر کبیر ) انتخاب شده بودند . ریاست مدرسه با حسن پیر نیا و معاونت مدیریت داخلی آن با محقق الدوله فرزند امین دربار که تحصیلات عالیه اروپایی داشت. مدرسین مدرسه در آن سال، عبارت بودند از : حسن پیر نیا مشیر الدوله (مدرس درس حقوق و حقوق بین الملل) محمد مظاهر صدیق حضرت (مدرس درس تاریخ)، میرزا حبیب الله (مدرس درس فقه )، اردشیر جی سر پرست زردشتیان هندی مقیم ایران (مدرس درس تاریخ )، دکتر مرل (مدرس درس زبان فرانسه )، میرزا عبدالرزاق خان بغایری (مدرس در جغرافیا وهیات )، میرزا محمد تقی عماد الاسلام (مدرس فقه ) و مشیر الملک (مدرس درس حقوق بین الملل) گفتنی است که تدریس فقه، برای نخستین بار با تاکید مشیرالدوله پیر نیا در برنامه درسی مدرسه عالی علوم سیاسی گنجانیده شد . تدریس این درس، ابتدا با مخالفت علما ومراجع وقت روبرو شد، اما استدلالهای حسن پیر نیا مورد پذیرش قرارگرفت، حسن پیر نیا به این نکته استناد کرده بود که مقصود اصلی ما، آشنایی محصلین امروز وماموران سیاسی فردا با مسایل شرعی است که دانستن آن برای هر فرد مسلمانی که در ممالک کفر ماموریت خواهد داشت، فرضی واحب است .
در سالهای 1321 و 1320 (ه. ق ) دو کلاس دیگر به مدرسه عالی علوم سیاسی افزوده شد . در سالهای 1321 (ه.ق )هفت نفر از محصلان مدرسه، به عنوان اولین دوره مدرسه عالی علوم سیاسی، فارغ التحصیل شدند و شاگردان آن دوره عبداله مستوفی بود که بعد ها ریاست کل ثبت اسناد و املاک کشور را بر عهده گرفت .
در سال 1322 (ه.ق) حسین پیرنیا (موتمن الملک ) که یکی از چهره های مشهور تاریخ صد ساله اخیر ایران به شکار می آید، ریاست مدرسه را بر عهده گرفت . در سال 1323 (ه.ق) میرزا علی اکبر خان معاون ومدیر داخلی مدرسه شد و بعداٌ محمد حسین خان ذکاءالملک فروعی به جای وی نشست و در سال 1325 (ه.ق ) محمد علی فروغی (ذکاءالملک) ریاست مدرسه را عهده دار شد . اوکه از رجال برجسته وسیاستمداری دانشمند بود و ریاست دیوان کشور را بر عهده داشت، اوضاع اداری وآموزشی مدرسه عالی علوم سیاسی را تغییر داد و رونق بخشید . فروغی برای پیشرفت بیشتر دانشجویان، چندین کتاب در زمینه حقوق، مانند حقوق اساسی و کتابی در باب علم ثروت (اقتصاد) تالیف کرد .محل مدرسه چندین بار تغییر کرد و پس از خرابی محل اولیه، به خانه ای در خیابان برق نزدیک بانک شاهی منتقل شد، اولین دوره محصلین مدرسه نیز درهمین محل فارغ التحصیل شدند.
براساس اسناد موجود، مدرسه در دوران استبداد صغیر، حمایت جدی مالی دولت را تا مدتی از دست می دهد و ناگزیر از گرفتن شهریه می شوند. بعد ها گرفتن شهریه از محصلین مدرسه جنبه کمک برای بقای خودرا از دست داده و جنبه قانونی می گیرد. گرفتن شهریه و گشایش کلاس مقدماتی برای مدرسه، مورد مخالفت وزیر معارف وقت که خود از موسسین مدرسه بود، قرار گرفت، اما روال برهمین منوال پیش رفت . پس از فتح تهران توسط قوای قزاق، بودجه مدرسه کما کان از طریق توزیع تذکره وتفتیش تامین می شد وکل مبلغ آن درسالهای 1327و 1328 (ه.ق) معادل 4000تومان در سال بود.
در سال 1327 (ه.ق) اساتید دیگری، مانند دکتر سید ولی الله نصر (مدرس دوره متوسظه زبان فرانسه ) به مدرسه آمدند . در همین سال، دکتر نصر رئیس مدرسه شد . و آقای سید مصطفی عدل (منصور السلطنه) به عنوان مدرس درس حقوق اساسی و تاریخ جدید مشغول تدریس شد . دیگر معلمان این سالها عبارتند از : منصورالسلطنه (حقوق اساسی و تاریخ جدید ) 2- عباسقلی خان مترجم الممالک (زبان فرانسه )3- شمس العلما (ادبیات )4-میرزا عبدالعظیم خان گرگانی قریب (زبان فارسی ) 5- شیخ مهدی( منطق ) میرزا محمد فروغی (علم ثروت یا همان اقتصاد ). ادیب السلطنه هم ناظم مدرسه بود .
در سال 1328 (ه.ق) معلمان دیگری جمع معلمان قبلی مدرسه اضافه شدند : رجب علی خان منصورالملک (تاریخ ) میرزا هاشم (جغرافیا)سید علی خان (فرانسه وطبیعات) و میرزا عبداله خان (حقوق اساسی ).افزون بر این عده معلمان سابق مدرسه عبارت بودند از: محمد مظاهر صدیق حضرت (حقوق و دفتر داری ) ، اعتماد الاسلام و فاضل (فقه)، بدایع نگار (ادبیات) دکتر مُرل ودکتر نصراله خان (فرانسه) میرزا عبدلرزاق خان بغایری (ریاضیات )، میرزا ابوالحسن خان (جغرافیا) وسیدابوالقاسم خان (تاریخ) . پس از مرگ دکتر مُرل موسیو ویزیور به جای وی تدریس می کرد . در این زمان مدرسه عالی علوم سیاسی، هم کار شعبه ادبی دوره متوسطه دبیرستانی را عهده دار بود و هم کار تعلیمی آموزش دانشکده را، چون ماهیت علمی دبیرستانهای وقت هنوز به حدی نرسیده بود که محصلین را برای تحصیلات عالی آماده سازند مدرسه عالی، اگر چه برای آموزش علوم سیاسی تاسیس شده بود، اما این علوم بدون تاریخ وجغرافیا کامل نمی شد . آشنایی با زبان فرانسه برای اعضای وزارت خارجه ضروری بود و دانستن زبان فارسی نیز برای همه لازم بود . بر همین اساس می بایستی تمام این دروس در مدرسه تدریس شود . در سال 1328 (ه.ق) اولین جشن فارع التحصیلی در مدرسه برگزار گردید .
در سال 1298 (ش) دکتر علی پرتو(حکیم اعظم ) به مدت هفت ماه رئیس مدرسه شد . پس از ایشان در آغاز سال 1299 (ش) عبدالحسین شیبانی (وحیدالملک) عهده دار وظایف ریاست مدرسه شد . در زمان تصدی شیبانی، ساختمان معروف مدرسه عالی حقوق را با کمک مالی دولت، شهریه های محصلین و اعانه اولیای آنها، جمعاٌ به مبلغ 15000تومان خریداری شد. محل این ساختمان، در کوچه ومحله اتابک (امین السلطان) قرار داشت که بعدها به نکیسا وامروزه به کوچه شهید سید حسن شاهچراغی تغییر نام داد و ما بین خیابان لاله زار و فردوسی تهران واقع است . ساختمان جدید مدرسه از متعلقات مسکونی امین السلطان بود و اتاقهایی بزرگ برای تشکیل کلاس وحتی سالنهایی برای کتابخانه یا بر گزاری اجتماعات داشت .دریکی همین سالنها، اندک اندک کتابهای حقوقی تهیه شده از پاریس، گرد آوری و نگهداری شد. پس از انتقال هیئت علمی مدرسه عالی حقوق و علوم سیاسی به مجموعهً دانشگاه تهران، محل مدرسه با نام مدرسهً ادیب، پذیرای دانش آموزان مقاطع تحصیلی ابتدایی و متوسطه شد. در اواخر دهه 30، این مدرسه نیز دچار تغییر و تجدید بنا شد و در حال حاضر نیز به صورت مدرسه دانش آموزان پناهندهً عرب زبان در آمده است (از 1359 تا کنون).