آیا نحله زوجه، هبه محسوب می شود؟

 هبه به معنای اعم عبارت است ازاينکه شخصی چيزی از مال خود را به صورت مجانی و بدون عوض به غير تمليک کند و به معنای اخص قيد‌هايی دارد که شامل هر بخششی نمی‌شود. قانونگذار مواد 795 تا 807 قانون مدنی را به عقد هبه اختصاص داده است.

هبه از عقود معين و دارای شرايط خاص انعقاد است. در آيه 4 سوره نساء از مهريه زن به نحله تعبير شده است؛ در بند ب تبصره 6 ماده واحده طلاق، حق جديدی به عنوان نحله (بخشش) برای زوجه مطلقه پيش بينی شده که تا تصويب اين قانون، در ايران سابقه تقنين نداشته است و نحله نيز در اصطلاح به معنای هبه وهديه از روی طيب نفس می‌باشد.

با توجه به ماهيت هبه، آيا ماهيت مهريه و نحله با هبه يکسان است؟ ماهيت مهريه در فقه و حقوق اختلافی است و از 5 ديدگاه مختلف، يکی از آنها مستندا به آيه 4 سوره نساء مهريه را هديه دانسته است، به نظر می‌رسد در صورت پذيرش اين نظريه، مهريه و يا حداقل مهرالمسمی شرايط و ويژگی‌های هبه را داشته باشد، اما در رابطه با نحله (بخشش) که در ماده واحده مربوط به طلاق ذکر شده است، با توجه به اين که خطاب قانونگذار به دادگاه می‌باشد و در اين بند از رضايت زوج به عنوان مهم ترين ويژگی هبه که ارادی بودن آن است ذکری نشده است، نمی‌توان آنرا هبه به معنای اخص قانونی دانست، ولی با توجه به اينکه قانونگذار صراحتاً اين حقوق مالی زوجه مطلقه را نحله (بخشش) ناميده است به ناچار بايد آن را به عنوان يک هبه (بخشش) اجباری پذيرفت.

نويسندگان: دکتر محمد روشن * و آقای حسن محمدی رمقانی نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: حقوق خصوصی

نقل از وکیل خانواده در تهران