قوانین جدید در سال ۹۴

ضمن تبریک سال نو به شما عزیزان، توجه شما را به وضعیت برخی از قوانین جدید درسال 1394 جلب می نماییم:

الف – قوانینی که از طرف دولت به مجلس ارسال شده و در نوبت رسیدگی است :

1 – قانون دادرسی تجاری

ب – قانونی که در شورای نگهبان بررسی می شود : لایحه نحوه اجرای محکومیتهای مالی که ایراد آن در شورای نگهبان برطرف شده و محتمل است که به تایید شورای نگهبان برسد .

 2 – اصلاح برخی از آیین دادسی مدنی

ج – قوانینی که در شورای نگهبان مصوب شده و در تاریخ یک تیرماه ۹۴ به اجرا گذاشته می شود :

1 – قانون آیین دادرسی دعاوی کیفری

2- قانون آیین دادرسی جرایم نیروهای مسلح

3 قانون آیین دادرسی جرائم الکترونیکی

ضمنا نرخ جدید دیه که یقینا  از سال 93 بیش تر است، اتخاذ تصمیم نهایی میزان آن با رئیس قوه قضایی است .

قراربازداشت موقت متهم

یکی از قرارهای تامین کیفری قرار بازداشت موقت متهمان است.

محاسن قرار بازداشت موقت:

1- به موجب این قرار متهم در زندان نگاه داشته می شود تا از فرار، تبانی یا از بین بردن دلایل جرم جلوگیری شود، مهمترین مقررات در این خصوص مواد 32 تا 37 قانون آیین دادرسی کیفری در خصوص بازداشت موقت هستند که امکان بازداشت موقت متهم را در شرایطی فراهم میکنند

ماده 32 مواردی را که بازداشت موقت مجاز است وماده 35 مواردی را که بازداشت موقت الزامی است، مشخص میکند این قرار تامین کیفری در مورد متهم صادر می شود.

2- احتساب حبس پیش از صدور حکم مجازات نهایی

تبصره ماده 18 قانون مجازات اسلامی در این خصوص مقرر کرده است، چنانچه محکوم علیه، قبل از صدور حکم به علت اتهام یا اتهاماتی که در پرونده مطرح بوده بازداشت شده باشد دادگاه پس از تعیین تعزیر از مقدار تعزیر تعیین شده یا مجازاتهای بازدارنده به میزان بازداشت قبلی وی کسر میکند، تبصره ماده 18 قانون مجازات اسلامی، دادگاه باید به میزان باز داشت قبلی وی کسر کند.

اگرمجازات مورد حکم، حبس باشد محاسبه بازداشت قبلی و کسر آن از مجازات حبس مشکلی ایجاد نمی کند اما نکته جالت توجه این است که تبصره مذکور کسر مدت بازداشت را نه فقط از مجازات حبس بلکه از مجازات های تعزیری و بازدارنده دیگر پیش بینی کرده است بنابرین مثلا اگر مجازات موضوع حکم جزای نقدی باشد، نیز باید مدت بازداشت قبلی یا تبدیل آن به جزای نقدی محاسبه و از مجازات مورد حکم کسر شود .

رای وحدت رویه

این نظر را دوان عالی کشور در سال 1380در رای وحدت رویه شماره 654 مورد تایید قرار داده و به اختلافاتی که دراین خصوص وجود داشت پایان بخشیده است رای وحدت رویه 654 مصوب 10/07/1380تاکید میکند به موجب تبصره ماده 18 قانون مجازات اسلامی دادگاه مکلف است که ایام بازداشت قبلی محکوم علیه در پرونده مورد حکم را از مجازات های تعزیری و یا بازدارنده کسر کند و چون حبس و جزای نقدی هر دو یک نوع و از مجازات های تعزیری و بازدارنده است و عدم محاسبه ایام بازداشت قبلی بر خلاف حقوق و آزادی های فردی است بنابرین به حکم تبصره مذکور کاستن مدت بازداشت از محکومیت جزای نقدی و تیدیل آن به جزای نقدی قانونی است

معایب قرار بازداشت موقت متهمان

  شخصی که اگر چه دلایلی برای ارتکاب جرم از سوی وی وجود دارد اما هنوز کاملاٌ به این دلایل رسیدگی نشده است و ممکن است آنها را کافی بداند یا به هر دلیلی متهم را تبرئه کند یا حتی ممکن است وی را مجرم بشناسد و به مجازات محکوم کند در هر حال تکلیف مدت زمانی که متهم قبل از صدور حکم در زندان بوده چه می شود ؟

نقل از وکیل و مشاور حقوقی

گذر زمان، به ضررشاکی…

بعد از ارتکاب جرم، اگر به هر دلیلی مجرم تعقیب نشد و موضوع فراموش شد، تعقیب مجدد بعد از مدت طولانی مثلاً 10 یا 20 سال  بار دیگر جامعه را درحالت تشویق قرار می دهد. مصلحت جامعه در آن است، که تعقیب انجام نگیرد چرا که زیان تعقیب در چنین صورتی بیش از مصالح آن است، همچین استدلال در مورد مرور زمان اجرای مجازات صورت می گیرد. مرور زمان مجازات در حال حاضر در قانون آیین دادرسی کیفری پیش بینی شده است اما با لازم الاجرا شدن قانون جدید مجازات اسلامی، مقررات مرور زمان تغییرات زیادی خواهد داشت.

جرایم مشمول مرور زمان

قبل از هر چیز باید دانست که مرور زمان درجرایمی وجود دارد که مجازات قانونی آن از نوع «مجازات بازدارنده یا اقدامات تامینی و تربیتی» باشد. ویژگی این جرایم آن است که نوع و میزان مجازات آن ها در شرع پیش بینی نشده است. بنابراین جرایم حدی مثل زنا، قصاص و دیه مشمول مروز زمان نمی شود و اگر کسی در جوانی این جرایم را مرتکب شده باشد و تا کهنسالی به وی دسترسی ایجاد نشود، باز هم می توان او را دستگیر و مجازات کرد.

مرور زمان وقوع جرم

اگر جرمی واقع شود و از تاریخ وقوع جرم تا انقضای مدت هایی که در ادامه بیان می شود، تقاضای تعقیب نشده باشد یا از تاریخ اولین اقدام تعقیبی تا انقضای مواعد مذکوره به صدور حکم منتهی نشده باشد، تعقیب موقوف خواهد شد.

1- حداکثر مجازات مقرر بیش از سه سال حبس یا جزای نقدی بیش از یک میلیون ریال با انقضاء مدت 10 سال.

منظور این است که اگر جرمی واقع شود که حداکثر مجازات آن بیش از سه سال حبس یا جزای نقدی بیش از یک میلیون ریال است و از زمان وقوع این جرم 10 سال بگذرد، این جرم مشمول مرور زمان خواهد شد و دیگر امکان تعقیب و مجازات مجرم وجود ندارد به شرط آن که از تاریخ اولین اقدام تعقیبی تا انقضای 10 سال به صدور حکم منتهی نشده باشد.

2- حداکثر مجازات کمتر از سه سال حبس یا جزای نقدی تا یک میلیون ریال با انقضای مدت پنج سال.

منظور این است که اگر جرمی واقع شود که حداکثر مجازات کمتر از سه سال حبس یا جزای نقدی تا یک میلیون ریال باشد و از زمان وقوع این جرم پنج سال بگذرد، این جرم مشمول مرور زمان خواهد شد و دیگر امکان مجازات آن وجود ندارد به شرط آن که از تاریخ اولین اقدام تعقیبی تا انقضای پنج سال به صدور حکم منتهی نشده باشد.

3- مجازات غیر از حبس یا جزای نقدی با انقضای مدت سه سال.

منظور این است که اگر کسی مرتکب جرم بازدارنده یا اقدامات تامینی و تربیتی شود که مجازات آن حبس یا جزای نقدی نباشد، در این صورت اگر از زمان ارتکاب جرم مدت سه سال بگذرد و از تاریخ اولین اقدام تعقیبی تا انقضای این مدت به صدور حکم منتهی نشده باشد، دیگر نمی توان مجرم را تعقیب کرد.

مرور زمان اجرای حکم

در قانون آیین دادرسی کیفری، نوعی از مرور زمان پیش بینی شده که به مرور زمان اجرای حکم معروف است. هر گاه حکم صادر شده ولی اجرا نشده باشد پس از انقضای مواعد 10، 5، 3 سال که پیش از این مورد بررسی قرار گرفت، از تاریخ قطعیت حکم، اجرای آن موقوف می شود و در هر حال آثار تبعی حکم به قوت خود باقی خواهد بود. احکام دادگاه های خارج از کشور نسبت به اتباع ایرانی در حدود مقررات و موافقتنامه های قانونی مشمول این مقررات است. موقوفی تعقیب و توقف اجرای
حکم مانع استیفای حقوق شاکی و مدعی خصوصی نخواهد بود.

مرور زمان در قانون جدید مجازات اسلامی

در قانون جدید مجازات اسلامی که البته هنوز لازم الاجرا نشده است، مبحثی به مرور زمان اختصاص داده شده است. با تصویب قانون مجازات اسلامی، مواد مربوط به مرور زمان در قانون آیین دادرسی کیفری نسخ ضمنی خواهد شد.
موضوع جالب توجه در قانون جدید آن است که جرایم تعزیری مشمول مرور زمان شناخته شده اند رد حالی که در قانون آیین دادرسی کیفری فقط جرایم بازدارنده و اقدامات تامینی و تربیتی مشمول مرور زمان بودند. بر اساس ماده 104 قانون جدید مجازات اسلامی مرور زمان، تعقیب جرایم موجب تعزیر را در صورتی که از تاریخ یا از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی یا تحقیقی تا انقضای این مواعد به صدور حکم قطعی منتهی نشده باشد، موقوف می کند.

الف) جرایم تعزیری درجه یک تا سه با انقضای 15 سال.

ب) جرایم تعزیری درجه چهار تا سه با انقضای مدت 10 سال

ج) جرایم تعزیری درجه پنج با انقضای هفت سال

د) جرایم تعزیری درجه شش با انقضای پنج سال

هـ) جرایم تعزیری درجه هفت و هشت با انقضای سه سال

در خصوص مرور زمان اجرای حکم نیز مقرر شده است:
مرور زمان، اجرای احکام قطعی تعزیری را موقوف می کند و مدت آن از تاریخ قطعیت حکم به قرار زیر است:

الف) جرایم تعزیری درجه یک تا سه با انقضای 20 سال

ب) جرایم تعزیری درجه چهار با انقضای 15 سال

ج) جرایم تعزیری درجه پنج با انقضای 10 سال

د) جرایم تعزیری درجه شش با انقضای هفت سال

هـ) جرایم تعزیری درجه هفت و هشت با انقضای پنج سال

چنان که معلوم است، مرور زمان به مجازات های تعزیری اختصاص دارد. در توضیح درجات جرمی که در مواد مربوط به مرور زمان آمده است باید گفت که در قانون جدید مجازات اسلامی، جرم تعزیری به درجاتی تقسیم می شود. در این ماده درجات مختلف مجازاتی های تعزیری بیان شده است.

نقل از آقای اکبر اناری کندری